ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
เอกสารและบัญชี

AI อ่านใบเสร็จอัตโนมัติด้วย OCR แม่นแค่ไหน ก่อนเลิกคีย์ข้อมูลด้วยมือ

ถ่ายรูปใบเสร็จส่งเข้า LINE ระบบอ่านชื่อร้าน ยอดเงิน วันที่ให้อัตโนมัติ บทความนี้บอกตรงๆ ว่า OCR แม่นแค่ไหน และเมื่อไหร่ที่ยังต้องใช้คนตรวจ

อัปเดตล่าสุด 5 นาที

เขียนโดย ฐิติวัสส์ ทวีวรารักษ์ ผู้ก่อตั้ง Vivavizion

ใบเสร็จที่พิมพ์ชัด AI อ่านชื่อร้าน วันที่ และยอดเงินได้แม่นมาก แทบไม่ต้องแก้ แต่ใบลายมือ ใบยับ หรือรูปเบลอยังอ่านพลาดได้ ระบบที่ใช้งานจริงจึงต้องติดธงใบที่ไม่มั่นใจให้คนตรวจก่อนบันทึก

ทุกสิ้นเดือน ฝ่ายบัญชีต้องนั่งไล่ใบเสร็จทีละใบ

ลองนึกภาพวันจันทร์เช้าของฝ่ายบัญชีบริษัทผลิตชิ้นส่วนขนาดกลางแห่งหนึ่ง บนโต๊ะมีซองใบเสร็จค่าน้ำมัน ค่าอะไหล่ ค่าขนส่ง ที่พนักงานฝ่ายผลิตส่งมาสะสมทั้งสัปดาห์ บางใบถ่ายรูปส่งมาทาง LINE บางใบแนบมากับอีเมล บางใบเป็นกระดาษยับๆ ที่หัวหน้าไซต์ถือมาส่งเอง

งานของฝ่ายบัญชีคือเปิดแต่ละใบ อ่านชื่อร้าน วันที่ ยอดเงิน แล้วพิมพ์ลง Excel หรือ Google Sheets ทีละบรรทัด ใบไหนตัวเลขเลือนก็ต้องเพ่งดูสองรอบ ใบไหนซ้ำกับที่เคยคีย์ไปแล้วก็ต้องจำเองว่าเคยเห็นหรือยัง เดือนหนึ่งมีใบเสร็จเป็นร้อยใบ งานนี้จึงกินเวลาไปหลายวันโดยที่ไม่ได้สร้างมูลค่าอะไรเพิ่มเลย

ต้นทุนที่มองไม่เห็นของการคีย์มือ

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ "เสียเวลา" อย่างเดียว แต่คือ

  • เวลา: การคีย์ใบเสร็จกินเวลาพนักงานบัญชีทุกวัน เป็นเวลาที่ควรเอาไปใช้ปิดงบหรือวิเคราะห์ตัวเลขแทน
  • ความผิดพลาด: พิมพ์ยอดเงินผิดหลักเดียว ตัวเลขทั้งงบก็คลาดเคลื่อน และกว่าจะรู้ตัวก็มักจะเจอตอนกระทบยอดปลายเดือนแล้ว
  • ใบเสร็จซ้ำ: เมื่อมีคนส่งใบเดียวกันมาสองช่องทาง (ทั้ง LINE และอีเมล) โอกาสคีย์ซ้ำมีสูง และถ้าไม่มีระบบเช็ก ก็มีสิทธิ์เบิกจ่ายซ้ำโดยไม่รู้ตัว
  • ขวัญกำลังใจ: งานคีย์ข้อมูลซ้ำๆ ทุกวันเป็นงานที่คนเก่งด้านบัญชีไม่อยากทำ และมักเป็นสาเหตุที่ทำให้พนักงานอยากลาออก

ระบบอัตโนมัติเข้ามาแทนที่ตรงไหนได้บ้าง

แนวคิดคือให้พนักงานทำสิ่งเดียวที่ถนัดอยู่แล้ว คือ "ถ่ายรูปแล้วส่ง" ส่วนที่เหลือให้ระบบจัดการ

ขั้นตอนการทำงาน

  1. พนักงานถ่ายรูปใบเสร็จแล้วส่งเข้า LINE กลุ่มหรือส่งต่ออีเมลที่กำหนดไว้ ไม่ต้องเปลี่ยนพฤติกรรมจากเดิมมากนัก
  2. ระบบอัตโนมัติที่วางไว้จะอ่านรูปด้วย OCR ดึงข้อมูลสำคัญออกมา ได้แก่ ชื่อร้าน/ผู้ขาย ยอดเงิน วันที่ และหมวดหมู่ค่าใช้จ่าย (เช่น ค่าน้ำมัน ค่าอะไหล่ ค่าอาหาร)
  3. ระบบตรวจสอบความสมเหตุสมผลของข้อมูล เช่น ยอดเงินอยู่ในช่วงปกติไหม วันที่สมเหตุสมผลไหม แล้วเทียบกับใบเสร็จที่เคยบันทึกไว้เพื่อดักใบซ้ำ ถ้าเจอใบเดิมที่เคยคีย์แล้ว ระบบจะไม่บันทึกซ้ำ
  4. ข้อมูลที่ผ่านการตรวจสอบจะถูกบันทึกลง Google Sheets โดยอัตโนมัติ พร้อมหมวดหมู่และวันที่ พร้อมให้ฝ่ายบัญชีดึงไปใช้ปิดงบได้ทันที
  5. ใบไหนที่ระบบอ่านได้ไม่ชัด เช่น ตัวเลขเลือน หรือรูปแบบใบเสร็จที่ไม่คุ้นเคย ระบบจะไม่เดาส่งเดชแต่จะติดธงไว้ให้คนตรวจสอบอีกทีก่อนบันทึกจริง

จุดที่สำคัญที่สุดคือข้อ 5 เพราะระบบที่ดีไม่ใช่ระบบที่ "อ่านได้ทุกอย่าง" แต่เป็นระบบที่รู้ว่าเมื่อไหร่ควรถามคนแทนที่จะเดา

หลักการเดียวกับระบบที่ลูกค้าของเราใช้อยู่

ระบบที่เราทำให้ลูกค้าเป็นงานสต็อก ไม่ใช่งานใบเสร็จ แต่แก่นของมันเหมือนกัน ที่ Phakamas ร้านดอกไม้ พนักงานอัปเดตสต็อกโดยเลือกสินค้าและกรอกจำนวนผ่านเมนูใน LINE ข้อมูลเข้า Google Sheets ทันที ไม่ต้องล็อกอินหลายระบบ ส่วน HukDok ธุรกิจดอกไม้ประดิษฐ์ ไม่ต้องคัดลอกข้อมูลระหว่างระบบด้วยมืออีก ข้อมูลซิงค์กันเอง และทีมได้แจ้งเตือนใน LINE ทุกครั้งที่สต็อกเคลื่อนไหว

งานอ่านใบเสร็จใช้หลักเดียวกัน คือลดจุดที่มนุษย์ต้องพิมพ์ซ้ำ ให้ระบบทำงานที่ทำซ้ำได้แม่นยำกว่า และให้คนตรวจสอบเฉพาะจุดที่ระบบไม่มั่นใจ ที่ต่างกันคือใบเสร็จมีขั้นตอนอ่านรูปเพิ่มเข้ามา ซึ่งเป็นจุดที่ต้องพูดเรื่องความแม่นยำให้ชัด

ความจริงที่ต้องพูดตรงๆ เรื่องความแม่นยำ

ถ้าใบเสร็จเป็นใบพิมพ์จากเครื่องคิดเงิน ตัวอักษรชัดเจน ไม่ยับ ไม่เลือน ระบบ OCR อ่านได้แม่นยำสูงมาก แทบไม่ต้องแก้ไขอะไร

แต่ความแม่นยำจะลดลงถ้า

  • ใบเสร็จเป็นลายมือเขียน หรือถ่ายภาพในที่แสงน้อย เงาบัง ตัวหนังสือเบลอ
  • ร้านค้าใช้แบบฟอร์มใบเสร็จที่ไม่คุ้นเคย หรือพิมพ์ด้วยเครื่องที่หมึกจาง
  • ใบเสร็จมีรอยพับ รอยยับ หรือถ่ายเอียงมากจนตัวเลขบิดเบี้ยว

เราไม่แนะนำให้มองว่าระบบนี้จะแม่นยำ 100% ตั้งแต่วันแรก สิ่งที่ทำได้จริงคือระบบจะแม่นมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเรียนรู้รูปแบบใบเสร็จที่ธุรกิจของคุณใช้บ่อย และจุดที่ยังไม่มั่นใจ ระบบจะติดธงให้คนเช็กแทนที่จะปล่อยผ่านแบบเงียบๆ ซึ่งเป็นจุดที่สำคัญกว่าความแม่นยำสูงสุดเสียอีก เพราะสิ่งที่อันตรายที่สุดในงานบัญชีคือตัวเลขผิดที่ไม่มีใครรู้ ไม่ใช่ตัวเลขที่ต้องเช็กซ้ำ

อีกเรื่องที่ควรพูดตรงๆ คือถ้าปริมาณใบเสร็จต่อเดือนมีไม่มาก เช่น ต่ำกว่า 20-30 ใบ การลงทุนวางระบบอาจยังไม่คุ้มค่าเมื่อเทียบกับเวลาที่ประหยัดได้ กรณีแบบนี้คีย์มือต่อไปก่อนอาจสมเหตุสมผลกว่า

เริ่มจากดูของจริงก่อนตัดสินใจ

ถ้าอยากรู้ว่าระบบนี้จะอ่านใบเสร็จของธุรกิจคุณได้แม่นแค่ไหน วิธีที่ตรงที่สุดคือลองส่งใบเสร็จจริงมาดูกับทีมของเรา หน้าบริการของเรามีตัวอย่างระบบที่เราทำให้ดูก่อนตัดสินใจ หรือทักมาคุยกันตรงๆ ทาง LINE ได้เลย ไม่มีค่าใช้จ่าย และคุณจะรู้คำตอบได้เร็วกว่าอ่านบทความอีกสิบบทความ

มีงานที่อยากให้ระบบช่วย หรือเว็บไซต์ที่อยากทำ?

เล่าโจทย์ให้เราฟัง เราช่วยดูแนวทางและขอบเขตงานให้ก่อน คุยเบื้องต้นฟรี

หรือโทรหาเรา จันทร์–ศุกร์ 10:00–20:00